Postgraduate Studies in Orthodox Theology

The article approaches Christian holiness in a specific perspective, that of surprise. The use of the notion of surprise serves to elucidate the special, nonconformist characteristics of holiness as participation in God's life and action, which introduces a radically new reality to the natural order of the world. Five parameters (the journey, suffering, creativeness, liberation and the anti-superman) are highlighted as areas in which holiness appears as a surprise, i.e. as the manifestation of the unprecedented in human life.

The article traces the liberating impact of Bible on human history, from the epoch of the Old Testament to the malice of social injustice today. The faith in an active God gives the struggle for justice the wider possible perspectives. The message of the Gospel, spiritual and social at the same time, meets the agony of the oppressed throughout history. The article shows how Jews, Byzantines,...

Social engagement and especially solidarity are not a byproduct or a secondary aspect of the Christian identity. On the contrary, they are a way of life which manifests in the history the expectation of the Kingdom. Praxis rooted in love is the way of this manifestation.

Paul as o point of controvercy over slavery and liberation in recent times

Tον 19ο αιώνα οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής έγιναν το θέατρο ενός θεολογικού εμφυλίου πολέμου: της σύγκρουσης ανάμεσα σε υποστηρικτές και σε πολέμιους της δουλείας. Αμφότερες οι πλευρές αναζήτησαν στήριξη των απόψεών τους στην Αγία Γραφή. Η διαμάχη συνετέλεσε στο να αναπτυχθεί η βιβλική κριτική και να ρηγματωθεί η παραδοσιακή προτεσταντική προσκόλληση στην κατά γράμμα ερμηνεία των βιβλικών κειμένων. Οι θιασώτες της δουλείας ισχυρίστηκαν ότι ουδαμού η Αγία Γραφή ζητεί την κατάργηση του θεσμού και την απελευθέρωση των δούλων, ανάμεσα δε στο οπλοστάσιό της περίοπτη θέση κατείχαν αρκετά σημεία των Παύλειων επιστολών και, βεβαίως, της επιστολής προς Φιλήμονα. Αυτή η στάση συνέβαλε στη διαμόρφωση μιας ιδιαίτερης εκδοχής του Χριστιανισμού ανάμεσα στους μαύρους σκλάβους. Ενσωμάτωσαν στη θρησκευτική ταυτότητά τους τις αφηγήσεις της Γραφής που έχουν απελευθερωτικό μήνυμα (και τις οποίες γνώρισαν μέσω του προφορικού κηρύγματος) και απέρριψαν τα τμήματά της τα οποία πρόβαλαν οι λευκοί δουλοκτήτες προκειμένου να θωρακίσουν μεταφυσικά την αξίωσή τους για υποταγή των δούλων. Τέτοια τμήματα ήταν, βεβαίως, κατ’ εξοχήν οι Παύλειες επιστολές. Όταν όμως οι σκλάβοι έσπασαν τον κλοιό του αναλφαβητισμού τους και απέκτησαν άμεση πρόσβαση στο κείμενο της Γραφής, απέσπασαν τον Παύλο από τα χέρια των καταπιεστών τους και τον ερμήνευσαν σε μια προοπτική απελευθερωτική. Σε αυτές τις περιπτώσεις ο Παύλος κατανοήθηκε ως εισηγητής μιας μη-βίαιης αλλαγής και μιας αναίρεσης της δουλείας μέσω του ελεύθερου μετασχηματισμού των σχέσεων κυρίων και δούλων, όπως περίπου είχε ερμηνεύσει τον Παύλο ο Χρυσόστομος τον 4ον αιώνα. Τα επιχειρήματα που αναπτύχθηκαν υπέρ της κατάργησης της δουλείας από μαύρους και λευκούς θεολόγους ήταν ποικίλα, και με ποικίλα κριτήρια. Αμφισβητήθηκε καθαυτήν η ύπαρξη δουλείας στα χρόνια του Χριστού, υποστηρίχθηκε ότι ο Χριστός μίλησε σπερματικά κατά της δουλείας και ότι απέμενε στην Εκκλησία να αναπτύξει πλήρως τον απελευθερωτικό σπόρο, αναζητήθηκαν οι μείζονες αρχές της αγάπης και της πανανθρώπινης αδελφοσύνης, οι οποίες συνέχουν τη Γραφή και υπέρκεινται κάθε επί μέρους περιπτώσεώς της (ακόμα κι αν αυτή εμφανίζεται ανεκτική προς τη δουλεία), εντοπίστηκαν υπαινιγμοί του Παύλου υπέρ της απελευθέρωσης, και προβλήθηκε ο ισχυρισμός ότι η απελευθέρωση (και όχι απλώς η εσωτερική μεταμόρφωση του θεσμού) ήταν ο πραγματικός σκοπός του αποστόλου. Η θεολογική σύγκρουση του 19ου αιώνα οδοποίησε, σε έναν βαθμό, το έργο της θεολογίας της απελευθέρωσης του επόμενου αιώνα, τα ρεύματα της οποίας επίσης κυμάνθηκαν μεταξύ απόρριψης του Παύλου ως συνηγόρου του κοινωνικού κατεστημένου, και ερμηνείας του ως μη-βίαιου αλλά ριζικού αναμορφωτή.

An approach to (or a critical affirmation of) the discipline of Comparative Theology - response to the question posed by the journal "Studies in Interreligious Dialogue", whether there is compatibility between Orthodox Theology and Comparative Theology.

The article traces the perspectives and the predicaments of the missionary work of the Orthodox churches today. Two particular problems are brought to the fore: The poorness of mission studies and certain problems in the concept of the " missionary " local church. The article puts emphasis upon the need for sound studies, beyond outdated stereotypes, and upon the task that the voice of the young churches in the Third World is heard by the global Orthodoxy.

To άρθρο εξετάζει τις προοπτικές και τις δυσκολίες του ιεραποστολικού έργου των Ορθοδόξων εκκλησιών σήμερα. Επισημαίνει δύο κυρίως δυσκολίες: Αφενός την ένδεια ιεραποστολικών σπουδών, και αφετέρου προβληματικές αντιλήψεις για τη φυσιογνωμία των τοπικών εκκλησιών που συγκροτούνται στο πλαίσιο της ιεραποστολής. Το άρθρο δίνει έμφαση τόσο στην ανάγκη για σοβαρή έρευνα πέρα από παρωχημένα στερεότυπα, όσο και στην ανάγκη να ακουστεί στην παγκόσμια Ορθοδοξία η φωνή των νεαρών εκκλησιών του λεγομένου Τρίτου Κόσμου.

Η μελέτη αυτή φέρνει στο φως εν πολλοίς άγνωστα έργα του μεγάλου Ορθόδοξου θεολόγου και οικουμενικού Ορθόδοξου Νίκου Νησιώτη (1924-1986), και προσεγγίζει τη στάση του απέναντι στις θεολογίες της συνάφειας (θεολογία της απελευθέρωσης, μαύρη θεολογία, φεμινιστική θεολογία κλπ) που αναδύθηκαν στη δεκαετία του 1970 (και αναπτύσσονται έκτοτε).

Ανάρτηση για ιστορικούς λόγους: Το πρώτο τεύχος του εντύπου "Ορθόδοξη Παρέμβαση", το οποίο εκδίδαμε, μια παρέα φίλων ενοριτών του Αγίου Δημητρίου Βύρωνα επί σχεδόν μια εικοσαετία. Ψήγμα ιστορίας με πλούσιο αρχείο, της οποίας η καταγραφή εκκρεμμεί. Σημειωτέον ότι στη σελίδα όπου αναγράφονται όσοι συνυπέγραφαν το πρώτο τεύχος δεν φαίνονται όλα τα ονόματα για τεχνικούς λόγους.

Σχόλιο για τις περιπτώσεις κατά τις οποίες ο στολισμός του Επιταφίου ανατίθεται σε επαγγελματίες και παύει ή στρεβλώνεται η συμμετοχή των πιστών. Η συμμετοχή αυτή έχει ιδιαίτερο συμβολικό βάρος: θυμίζει ότι τα μέλη της Εκκλησίας συλλειτουργούν, και όχι απλώς παρακολουθούν ή να καταναλώνουν.